Sorg er vanskelig å dele.

Hausten 2008 og våren 2009 deltok eg i eit prosjekt under Helse Førde. Målet var å gi eit tilbod til foreldre som ikkje hadde fått dele sorga si etter tap av born, og som ikkje hadde fått tilbod om dette i etterkant av tap av eige born.

Vår sorg kan lese litt om her.

Tilbodet skulle vere for to par som det var kjent ikkje hadde fått oppfølging. Når Helse Førde sendte ut invitasjon endte det opp med 4 parallelle grupper med 4 foreldrepar i kvar.

Det var utfordrande, men og eit privilegium, å vere foreldrerepresentant inn i prosjektet. Ved tap av vår son fekk vi heller ikkje oppfølging uten at vi bad om det. Ved å fortelje om vår situasjon skulle eg vere ein hjelp til å opne for dei andre foreldra til å snakke om sorga si. Sorga dei ikkje hadde fått fagleg oppfølging til å bearbeide.

Sorg er vanskeleg å dele med andre. I alle sine variasjonar og former. Det gjeld ikkje berre i tilknytning til tap av liv ein saknar. Det gjeld i mange ulike samanhengar.

Med å dele noko av vår, håper eg og min familie, at vi kan hjelpe andre til å løfte fram praten om dette. For det er eit naturleg samtaleemne, og det treng ikkje alltid å vere vanskeleg. Men det er personleg, nært, og kan vere smertefullt å delta i. Men ein kan kome styrka ut av det.

Det fine er at det er mange måtar å samtale om dette på. Og det er lov å seie at eg ikkje er sjelesørgar, men vil ta ein prat om det over ein kopp kaffe eller te.

Ved å vise interesse gjer du ein skilnad. Ved å vise interesse kan du tappe ein ballong for luft som er full av sorg og smerte, slik at han ikkje sprekk med dei konsekvensar det kan få, og vere til hjelp til å løfte blikket framover.

Det ein saknar følgjer likevel med, men blir lettare å leve med 🙂.

God påske!

Venleg helsing

Jostein.

"Er du stolt av meg?"

Spørsmålet er alt som står på meldinga i Messenger: "Er du stolt av meg?"

Ja, svarer eg. Ikkje alle klarer det du no har gjort. Det er ikkje så lett som ein skulle tru.

Eg møter henne nokre frå minutt kvart år. Men meldingane kjem på Messenger med jamne mellomrom. Ho fortel om kva ho gjer, kva ho likar, kva ho gler seg til. Og om ting ho gjerne vil som ho ikkje får.

Det er interessant, det er reflekterande. For mange år sidan mista ho ein av personane som stod ho svært nær. Ho blir ikkje kvitt smerta etter denne personen. Difor er ho alltid på jakt, og er sensitiv. Sensitiv for svara som kjem på spørsmåla hennar.

Gjennom Messenger-kontakten møter eg ei ung dame som er reflektert. Ho har tankar om det som skjer rundt seg, og om seg sjølv. Ho legg ut periodevis videoer av seg sjølv med bodskap i tale eller song. Ho trivst.

Men ho har nedsett funksjonsevne. Ho lever i vakuumet mellom det andre oppfattar henne som og det ho sjølv opplever.

Når eg ser henne gå langs gatene der eg køyrer forbi, og når eg ser henne i sosial omgang med andre, ser eg ei ung dame med nedsett funksjonsevne. Men eg ser og forbi dette begrepet "nedsett funksjonsevne" Forbi diagnosen hennar.

Eg ser den ho opplever seg sjølv som, og som ho har delt i Messenger-samtalane med meg. Ho er den ho er: normal med sin funksjonsevne. Slik som alle oss andre. Normal med vår funksjonsevne.

Er vi klar for det: Å inkludere og akseptere kvarandre som normal med vår funksjonsevne? Diagnoser er kanskje ikkje det rette å vurdere folk etter.

😀

NRK Sogn og Fjordane, Firda og einsemd

Hanne og eg har takka ja til å vere gjestar hos NRK Sogn og Fjordane i ettermiddag. Det blir ein liten halvtime med god prat rundt målsettinga med Minnebloggserien. Flott av NRK å følgje opp dette.

Det er viktig å sette fokus på saker som brenner. Regionavisa Firda i Sunnfjord følgjer ei sak som er utfordrande for dei som står oppe i det. Det blir spennande å følgje endringane som Firda presenterer framover.

I 2008 vart eg med i ei prosjektgruppe under Livsmeistringssenteret i Førde som skulle ha ei samling for foreldre som ikkje hadde fått tilbod om oppfølging etter tap av barn. Det var kjent at det gjaldt nokre få familiar i Sunnfjord.

Etter at invitasjonen vart sendt ut vart det lagt opp til fire samlingar i Førde og på Nordfjordeid. Enkelte av dei som møtte fram hadde gått i over 10 år uten å bli invitert til å snakke ut om sine sjokk og traumer.

Når prosjektet vart avslutta var det likevel fleire som ikkje hadde fått sitt nødvendige tilbod om å prate ut og dele.

For min familie vart dette det viktigaste bidraget til refleksjon og oppfølging av våre born og for eigen del. Fordi det i prosjektgruppa og var psykolog og barnelege fekk eg med meg mange tips til korleis følgje opp eigne born.

Vi endra på ein måte status frå "ein funksjonshemma familie" til "vakuumfamilien". Vi fekk ei ny oppleving som var vanskeleg for mange å sette seg inn i. Omstillinga frå å vere ein "funksjonshemma familie" til ein "vanleg familie". I oppførsel er vi ein vanleg familie, men i sinn er vi på mange måtar ein funksjonshemma familie framleis.

Omstillingane var som jordskjelv. Men vi har klart oss veldig bra, når vi både ser tilbake og framover.

Takk og lov!

Men er kriseoppfølging av barn god nok? Våre barn fekk ingen profesjonell hjelp ved tap av sin bror. Det styrte eg og Hanne sjølv med å organisere, med basis i eigen jobbkompetanse og rutinene med å kjempe. Og ved å ha ein god dialog med våre barn.

Ålesund sentralsjukehus ringte den 3.mars 2007 til Førde sentralsjukehus for å fortelle om dødsfallet og behov for vidare oppfølging av vår familie. Vakthavende i Ålesund gav oss denne oppsummeringa av samtalen; "Eg har informert Førde sentralsjukehus om Annstein sin død og dykkar, særleg brørne, sine behov for vidare oppfølging i Førde. Men eg tre ikkje vakthavande lege som tok telefonen forstod kva eg sa....."

Det stemte dessverre. Det skjedde ingenting frå den sida. arbeidet med kvalitetssikring og vidareføring av beskjedar må halde fram.

Men vi har det bra i dag. Med mange gode minner :-)

Ein hyllest - Minnebloggserien tar slutt.

Dette siste innlegget i Minnebloggserien er ein hyllest til barn, unge og vaksne som er født med nedsett funksjonsevne eller diagnose. Det er også ein hyllest til foreldre og til søsken. Søsken skal få lov og vere søsken saman så godt det lar seg gjere, og bli tatt med på råd når det ikkje går. Dette er og ein hyllest til menneska rundt oss,uavhengig av kven dei er, men som kjem med oppmuntrande ord som gir tru og framtidshåp. Tredagar-novella vart etter kvart til fleire noveller. Dette vart dag 6:

 

Dag 6 ? (Frå go'stolen))

 

Stresslessen på stova er akkurat det han heiter-  stressless. Komplett perfekt med ein kopp kaffe, lampen akkurat passe skrått lysande frå venstre side bakanfrå. Og ikkje minst godt lesestoff. Det er ikkje muleg å sjå tv i go?stolen, rett og slett fordi vi har sofagruppa å sitje på til den salgs. Men i tillegg til godt lesestoff er stresslessen ypperleg til dei altfor sjeldne, altfor ofte avbrotne og altfor korte intime stundene med borna på fanget. For den viktige nære praten, kjenne kroppen til kvarandre, og berre vite at det tryggaste som finst i livet er den nære kontakt mellom mor, far og barnet.

 

Så lenge det går. Ein dag blir borna for store eller for tunge eller begge deler, til å sitje på fanget. Til å ha denne form for intim grunnleggande kropskontakt. Men heldigvis fins det då andre alternativ.

 

Eg kan enno ha alle gutane på fanget, i stresslessen. I alle fall kvar sin gong. Også Annstein. For Hanne er han for lang og for tung, i alle fall til at ho kan rigge den intime stunda til åleine.

 

Det er fantastisk, men og til ettertanke, når Annstein og eg har funne plassane våre i go'stolen. Fantastisk og sjå og kjenne korleis han nyt det, krøkar seg saman med hovudet hardt inn mot brystet mitt, og seier med sitt lydkause språk: "Dette er dette eg vil no, pappa!! Gløttar opp over brillekanten for å sjå om eg har fått det med meg. Det har eg, medan eg kjenner hovudet trykke seg enno nærare inn til brystet mitt og knea krøker seg godt opp mot meg. Ofte lurer eg på om han har lyst til å lime seg fast til meg. Fingrane understrekar det resten av kroppen fortel: "Ja, ja, pappa, berre slik, hald godt rundt meg, berre eg og du, så tett som vi kan og enda litt til. Og vær så snill og ikkje prat med nokon annan no, pappa, vær så snill!"

 

Og så er det det som altfor ofte skjer, at nokon ikkje oppfattar korleis vårt usynlige språk akkurat der og da binder berre oss to til kvarandre, med eit ynskje om å vere i vår eiga verd. Utforske detaljane som berre er der, akkurat da: "Du og eg og vi to, sit no i go'stol". Men dei minutta vi har HAR vi. Akkurat der og da. Akkurat så lenge dei varer. Akkurat den tida er meir verd enn den største diamant. Akkurat så lenge den varer. Der i go'stolen stresslessen.

 

Men no set eg nesten åleine i go'stolen. Saman med kaffien og ei god bok. Og eg er på veg til å få ei fantastisk oppleving. Du verden for eit fint dikt som står i denne boka. Først på engelsk, så på svensk. Og medan eg les omset eg det til nynorsk, og den fantastiske klange og det nydelege innhaldet løftar meg opp, som om det er engelen sjølv som fortel meg det eg les.


Er det slik du kom til oss, Annstein, tenkjer eg. Er det slik det er alt vi planlegg og tilrettelegg for. Tankane rasar rundt. Til personar som eg ikkje har sett i kyrkjelege lokaler som allereie då Annstein berre var månader gammal sa at "Gud veit kven han har valt ut til foreldre til dette barnet!". Korleis kunne dei vite det? Kor ofte har ikkje nettopp Gud brukt folk som i tradisjonell forstand vil bli plassert i kategorien "Ikkje-truande", nettopp til å synleggjere Guds heilskap i sitt skaparverk.

 

Eg må lese diktet enno ein gong. Medan eg les det høgt for meg sjølv i den engelske versjonen, kjem engelens saksofon-aktige solostemme fram inni meg i sin finaste melodi. Roleg, varsomt full av kjærleik for livet det lille barnet skal få:

 

A very special child (by Edna Massionilla, USA)

 

A meeting was held quite far from earth.

It?s time again for another birth,

Said the Angels to the Lord above

This special child will need much love.

 

Her progress may seem very slow

Accomplishments she may not know.

And she?ll require extra care

From the folks she meet down there.

 

She may not run or laugh or play

Her thoughts may seem qiute far away.

In many ways she won?t adapt

And she?ll be known as handicapped.

 

So let?s be careful where she?s sent.

We want her life to be content,

Please Lord find her parents who

Will do a special job for you.

 

They will not realize it right away

The leading role they?re asked to play

But with this child sent from God

Comes stronger faith and richer love.

 

And soon they?ll know the privilege given

In caring for the gift from heaven,

Their precious charge, so meek and mild

Is heaven?s very special child.

 

 

Så fullt av lovsang dette diktet er, som ein hyllest til VÅRT spesielle barn. Men så tydeleg smerten kjem fram i dette diktet her. Tungarbeidet, ikkje akkurat den leiande rolla vi som foreldre blir satt til å fylle. Men er det verkeleg slik det er? Gud! Har du valt oss ut til å vere sterke nok til å vere foreldre for dette barnet? Eller handlar det ikkje om det? Handlar det om at du gjer oss sterke nok til å ta vare på Annstein, Hans Petter og Aleksander? Handlar det om å sjå på løfta du, Gud, har sagt at du har gitt: Styrke for kvar dag slik som dagen vår er?

 

Noko er iallefall sikkert. Det er lett å sjå at Annstein er eit spesielt barn og treng ekstra omsorg. No har eg lese diktet nokre gongar, og det begynner så smått å gå opp for meg at det kan vere sant: At Annstein kan vere ei gåve frå himmelen, for å gjere oss mottakelege for fastare tru og rikare kjærleik, gitt av Gud, Kristi far!

 

Eg rettar meg opp i go'stolen, set beina på krakken medan eg lenar meg mot lampelyset. Les diktet enno ein gong. Også den svenske versjonen som står litt lenger bak. Svensk omsetjing er Tomas Sjødin. Eg får lyst til å prøve meg på ei norsk omsetjing der barnet er Annstein:

 

Eit fantastisk barn.

 

Ein engel kom til Herren Gud

Det er tid igjen for å føde ein gut,

Sa engelen til Herren rett framfor.

Dette spesielle barnet vil trenge mykje omsorg.

 

Guten si utvikling kjem i småe steg

Og læremeistringa blir veldig treg

Og han vil trenge ekstra merksemd

Frå alle folk som nært han kjem

 

Kanskje vil han ikkje springe, le eller leike

Og hans tankar bli vanskelig å teikne

Ofte vil han ikkje respondere

Og vil bli rekna som funksjonshemma der nede.

 

Så la oss varsomt velje kvar han kjem

Så livet til guten blir godt og vel

Kjære Gud, velj foreldre med omhu

Som vil gjere ein spesiell jobb for du!

 

Dei vil ikkje innsjå det heilt med det same

Den leiande rolla du med guten gav med

Men med dette barnet sendt frå Gud

Kjem rikare kjærleik og fastare tru.

 

Og snart vil dei sjå dei gitte privilegier

Å vere foreldre for ei gåve frå himmelen

Den spesielle nåde, så mjuk og mild

Den spesielle guten frå himmelen hit til.

 

Eg må reise meg frå stolen. Eg må tygge på versa eg har krota ned. Det manglar litt på at dei kling som orginalen. Og kanskje forsvinn noko av spenninga når fokuset er på Annstein. Eg får la Hanne tygge på det i morgon tidlig. Eg gjespar høgt og skjønar det er leggetid.

 

Ansvaret ? oppgåva ? uansett løftar versa i diktet opp Annstein som spesielt utvalgt barn for oss. Tanken går tilbake til ein medsongar i Lakselv blandakor i Finnmark. "Gud veit kven som er sterk nok til å vere foreldre for Annstein". Eg trur ikkje ho rekna seg som kristen.

 

Kanskje var ikkje forfattaren av det engelske diktet det heller?

 

Minnebloggserien om og rundt Annstein er slutt. Eg og Hanne elskar våre tre søner. Og svært takknemlig for storfamlien vi har på begge våre sider. Og vi er glade i våre vener som vi  kjenner og ikkje kjenner.

Nye blogginnlegg kjem etterkvart. Denne serien fekk god merksemd. Ta vare på kvarandre, både dei du trur treng støtte og tdei du trur klarer seg sjølv i kvardagen. Dei treng og eit smil, eit hei, eit besøk og ein invitasjon.

 

Kvardagslivet, det vi ikkje fortalte 3 - Minnebloggserie

I denne siste dagen avTredagar-novellene viser vi eit glimt av at kommunikasjonen med det offentelege ikkje alltid er like lett. Du får og eit glimt her av kor sårbart livet til eit funksjonshemma barn kan vere, og kor utfordrande det kan vere for søsken og foreldre. No kan du lett tru at vi visste at Annstein kom til å dø tidleg, men det gjorde vi ikkje. Vi foreldre trudde han kom til å leve til han iallefall var godt inn i 20-åra. Brødrene tenkte nok å vere brødre livet ut på denne tida. Så sjokket vi fekk når vi fann han livlaus 28.februar 2007, det var reelt og kom som lyn frå klar himmel. Mange har opplevd den same skjøre balansen, og må leve med uvissa. Livslengda blir svært ulik. Det er likevel ei enorm belastning når kvardagen blir slik.

 

Tredagar - ei mininovelle
 

Dag tre

Telefonen på kontoret mitt ringer. "Sogn og Fjordane Søndagsskulekrins, Bildøy!", svarer eg. "Hei, det er frå skulen. Vi manglar surmelk, kavring og bleier. Også har vi eit par spørsmål til." "Eg har ikkje tid til å kome opp med mat no, og vi har ein avtale om at de skal gi skrifteleg melding dagen før" seier eg. "Jammen, vi har ingenting å gi han til lunsj." kjem det frå skulen. "De har vore kreative før, skriv opp i boka det de manglar og eg skal kome med det i morgon. Men du hadde eit par spørsmål til, sa du?" spør eg.

"Ja, vi får ikkje programvaren til å virke på datamaskina, og så veit ikkje vi korleis vi skal plassere brytaren slik at Annstein klarer å trykke på han." Eg stønner inni meg. "Men har de ikkje ein dataansvarleg på skulen som kan hjelpe dykk?" "Nei, ikkje det eg veit." er svaret. "Ja, men i brevet vi fekk med godkjenning på maskin og programvare var det ei forutsetning at ein spesialpedagog ved skulen skulle vere ansvarleg på skulen for Hjelpemiddelsentralen ved bruk og tilrettelegging av data." seier eg. "Ja, det veit ikkje eg noko om." er svaret. "Eg skal ringe vedkomande og høyre med ein gong," seier eg "så håper eg på ei avklaring om kven som skal hjelpe i slike situasjonar."

"Hallo" høyrer eg i andre enden. "Hei, det er Jostein Bildøy" seier eg. "Du er satt opp som ansvarleg kontaktperson for bruken av det datautstyret Annstein er tildelt på skulen. Og no har assistentane problem med noko programvare. Er det du som skal trå til i slike situasjonar då?"

"Nei, det kjenner ikkje eg til" høyrer eg frå andre enden. "Men du står i vedtaket for tildeling av datamaskin til Annstein, som ansvarleg for opplæring og oppfølging i bruk av utstyret," siterer eg frå eit brev eg hugsar. "Men det er berre for at dei skal ha ein kontaktperson på Hjelpemiddelsentralen." "Men kven skal legge opp undervisninga for Annstein då," spør eg. "Det må jo vere spesialpedagogen som arbeider med han til dagleg," er svaret. Frustrasjonen tar tak i meg. Samtalen blir avslutta så fort som muleg.

Eg tar ein stor slurk lunka kaffi. Heller ut resten i vasken, og prøver å konsentrere meg om at eg har kontorarbeid å gjere på jobb. I bakhovudet rullar spørsmålet vidare: Spesialpedagogen vil ikkje data, skulen sin spesialpedagog ser ikkje noko ansvar. Korleis skal då Annstein lære å kommunisere via data?

Kva hjelper det om kompetansesentra utanfor fylket seier at Annstein vil ha god nytte av data som opplæringshjelpemiddel, når pedagogane som arbeider med Annstein her i kommunen ikkje er einige i deira vurderingar.

Telefonen ringer. Ein frivillig søndagsskulearbeidar ein plass i fylket treng nokre råd.

"Har det gått bra i på arbeid i dag, Jostein?" spør Hanne ved middagsbordet. "Ja, men eg trur eg er litt mindre klok enn i går" svarer eg. "Hæ, har du blitt tom i hodet, eller?" ler 7-åringen. "Kanskje, men i allefall så er det slik at den eg trudde skulle bistå oss med Annstein og data på skulen, ikkje skal det likevel. Ja, dei har problem med programvaren på skulen, så eg ringte han som er oppgitt som pedagogisk kontakt for oss, men han visste ingenting. Så no veit ikkje eg så mykje lenger heller. Når ein diskett ikkje virkar, så skal vi ikkje gå direkte til Hjelpemiddelsentralen, skal vi?" seier eg. "Nei, det var rart," seier Hanne.

"Men, du, kjem det nokon og ser på badekaret snart, eller?", spør Hanne. "Ja, der sa du noko" svarfer eg. "Eg har prøvd å ringe vaktmesteren i kommunen fleire gongar, men han er aldri å treffe når eg ringer. I dag fekk eg tak i han, og då ba han meg om å skaffe ein rekvisisjon. Det var nytt for meg. Uansett har han ikkje tid før om ei veke. Kor lang tid har det gått no sidan hev- og senk-kontrollen streika" "8 dagar" seier Hanne. "Jaja, fjorten dagar før vi får hjelp er visst det vi må leve med." sukkar eg.

 

Eg er på vaskerommet. Endeleg ser det ut til at vi kjem i botnen av skittentøydunken. 20 klesvask i veka har vi i snitt. Annstein kastar opp fleire gonger i veka, og har gjort det i snart tre månader no.  Fleire e-postar til ernæringskontakten vår på Habiliteringseininga er gjort uten anna enn tomme løfter. Det kjem alltid eit eller anna i vegen når vi tar kontakt virkar det som. Men det kan ikkje halde på særleg lenger. Annstein blir sjuk av ein halvtime ute så snart gradestokken går ned mot null. Sjølv om han er kledd for langt kaldare dagar. Hanne lurer på om vi ikkje skal gå vegen via fastlegen, understreke behovet for andre typar undersøkingar enn berre å måle kilokaloriar i surmelk og sondemat.

 

Brått kjem ein velkjent lyd frå eine guteromet, sangen frå minstemann i senga blir broten av eit utrop "Mamma, Annstein spyr!" Eg spring inn på rommet. Annstein ligg i senga på rygg. Puta, madrassa, nattkle, dyne og seng har fått ein sprut. Munn og nase er fylt med spye. Luftvegssystemet er blokkert. I det eg spør 4-åringen om han kan hente mamma på stova, tenkjer eg: "Tenk om han ligg slik og spyr ein gong uten at vi høyrer det?" I det Hanne kjem inn på rommet seier eg: "I morgon ringer vi fastlegen." "Ja," svarer Hanne. Eg tar Annstein ut på stellebordet i badekaret. Snart treng både han og eg ein dusj. To sett kle, ei dyne, dynetrekk, laken, pute, putetrekk, og ei madrass som heldigvis har plasttrekk og kan vaskast og tørkast der ho ligg. Så er det å legge to gutar inn i senga vår, medan rommet deira får lufta seg. Botnen på skittentøydunken er ikkje synleg lenger.

I det vi set oss ned i sofaen for å ta ein liten pust i bakken, kjem 7-åringen tuslande. "Sov ikkje du?" spør Hanne. "Nei, eg vakna av Annstein når han var på badet." er svaret. "Kom skal eg legge deg igjen", Hanne reiser seg. "Nei, eg vil ikkje." 7-åringen finn ein plass i sofaen. "Er det noko du lurer på?," spør Hanne og eg nesten i kor. "Kan Annstein dø av å spy?" kjem det. "Ikkje dø, men han blir lettare sjuk. Tenker du på at Annstein kan dø?" 7-åringen nikkar. "For på skulen i går, sant. Då spydde han mens han sat i stolen, og då var han heilt kvit i ansiktet etterpå. Og folk som dør blir jo kvite i ansiktet." Han krøkar seg litt når han seier siste setninga. Hanne set seg inntil han "Annstein er spesiell, og det er mange ting som skjer i kroppen hans  som vi ikkje kan svare på. Men han vil gjerne leve, sjølv om han ikkje er så sterk. Og då trur eg han klarer det. Men no må du legge deg igjen. Har du lyst å ligge mellom oss i natt?" Han nikkar. Idet han går inn mot senga vår sukkar han "Det er ganske slitsomt at Annstein spyr så mykje."  Eg blir med for å legge dei to andre inn i sengene sine igjen. "I morgon skal vi bestille time hos legen" seier eg i det 7-åringen sovnar.

Tredagar - mininovelle slutt.

Onsdag 8.mars kjem siste innlegg i denne MInnebloggserien.

 

Kvardagslivet, det vi ikkje fortalte 2 - Minnebloggserie

I dag to av Tredagar-novelleserien får vi eit innblikk i at hjelpemiddel er kjærkomne for eitn variert familiekvardag. Men har og sine utfordringar. Du får eit glimt av det her:

Tredagar - ei mininovelle

Dag to

Det er laurdag morgon. I går kveld fekk vi ein pangstart på ei fin familiehelg. Først stoppa heiskontrollen til hev- og senk regulatoren på badekaret å virke då han var på eit lavt stille. Så for eine døra på sengekarmen til Annstein av ved eit uhell då brødrene hadde besøk og alle leika på rommet.

 

På ein fredagskveld. Hjelpemiddelsentralen er stengt, vaktmesteren i kommunen er ikkje å få tak i.

No er det laurdag formiddag og eg kjenner allereie at denne helga ikkje blir god for ryggen. Ikkje trur eg det blir bedre for Hanne heller.  Vi får prøve å kome oss ut ein tur i frisk luft så vi ikkje misser humøret.

Men senga til Annstein må fiksast. Verktøy har eg, men først må eg ta ein tur bort til Spesialvarer for å få tak i nye og lengre skruar. Håper dei klarer det denne gongen og. Jammen er det godt at den forretninga finst.

 

"Fikk du tak i skruar?", spør Hanne ved formiddagskaffien. "Ja, for dei er det ingen problem. Eg trur det er berre ein gong dei ikkje har klart å besvare mitt spørsmål på åtte år, men då visste dei kven eg kunne spørje. Så eg er ganske imponert", svarer eg. "Men badekaret da, er det noko vi kan gjere med det. Står det noko i instruksjonsboka om manuell hev og senk?" spør Hanne vidare. "Nei, eg trur ikkje det", svarer eg. "Det er jo eit heilautomatisk system, og når eg såg under badekaret fann eg ingenting som kunne hjelpe meg der."

 

"Men no må vi vel gjere  oss klar til ein tur før gutane finn på noko anna å gjere. Har du noko forslag?" spør eg. "Tenkte du at vi skal gå med permobilen eller terrengvogna?" spør Hanne. "Set ikkje han litt dårleg i terrengvogna no då? Skulle ikkje hjelpemiddelsentralen sende oss ei ny ryggstøtte, den har vi ikkje fått enno. Men elles tenkte eg at vi kan gå tur med permobilen for å bli litt kjendt med han."  foreslår eg. "Kor da?" lurer Hanne. "Eg tenkte at vi kan parkere ved foten av bakken mot Kvamsåsen og så gå oppover mot Flugedalen." "Ja, det går vel. Eg skal lage litt varm kakao. Begynner du å kle på gutane?" avsluttar Hanne formiddagskaffien.

 

Bilen, ein Mercedes Sprinter på 2,8 tonn, gjer jobben med å få rullestolen inni bilen lett. Den er romslig og smidig, og liften bakpå tar meir enn det vi har bruk for pr. i dag. Det tok nesten halvannan år frå vi søkte til vi fekk bilen overlevet klar til bruk. Du verden så vi sleit med den forrige bilen siste perioden vi hadde den. Den var for trang i alle delar.

 

Medan vi køyrer oppover mot foten av Angedalen tenkjer eg tilbake på ferien vår. Nøye planlagt Sverige-tur som gjekk i vasken. Ein lengre tur nokre veker før gjorde klart at Annstein aldri ville klare det. Hovudet datt framover i kvar ein liten brems, og i forsøket på å støtte det opp slik at det ikkje skal skje, får han den lille knekken bakover som gjer at sjansen for å kaste opp er der konstant. Ikkje eingong dei beste strammingane av setebelta til barnebilsetet klarte å unngå det. I tillegg byrja han ¨å klage over verk i kroppen etter ca. 3 timars tur. Ferien endte med ein rundtur på vestlandet. Med mange ferger, og ditto pauser for gutane og. Men sjølv då måtte Hanne sitte bak ved sidan av Annstein, for å halde oppe hovudet. Gjorde ho ikkje det, kunne vi risikere at slim tetta luftevegane kvar halvtime. Det endte med oppkast likevel, fleire gonger. Etterfulgt av klesskift, ekstrapauser, og to gutar som ikkje hadde foreldre som klarte å gje dei god respons på sanseopplevingane deira. Men likevel fekk vi dei opplevingane som gjorde sommaren god, sjølv om Sverigeturen forsvann som ein draum i havet.

 

?"appa, pappa, du gløymte å svinge!" Gutane vekker meg brått. Brått er tankane mine tilbake til dagens tur. "Jostein, skulle ikkje vi svinge av her?" spør Hanne. Ho og gutane får plutseleg mange gode vitsar å lage om meg. Dei ler høgt og får Annstein til å spenne seg i glede så heile stolen hans knirkar. Eg snur bilen, og vi køyrer tilbake til avtala stoppeplass. Om litt er vi på spasertur på ein bratt grusveg. Hanne vil ikkje køyre permobilen her, eg gjer det gjerne. Smågutane spring fort oppover bakkane, i og utanfor vegen. Det er spor i grusvegen, stolen er ikkje lett å styre på slik veg.  Men det går bra.

 

Eit stykke lenger oppe i bakkane stoppar eg for å snu stolen litt så vi kan nyte utsikta rundt oss. Det er den store ryggeprøva. Eg lettar spaken forsiktig, skyver han samtidig til venstre slik at Annstein får snudd seg og ser det same som vi.  Brått er det ingen reaksjon. "Hei, kva skjedde. Stolen stoppa."seier eg høgt. "Vil han ikkje gå?" spør Hanne. Vi skrur av og på straumen, trykker på hastighetskontrollen, sjekkar nødbrems/frikoblingsspaken for hjula. Alt er som det skal. "Sjå der, styringsspaken har gått ut av sporet sitt i handtaket. Kva gjer vi no?" Hanne blir frustrert.

 

Vi ser på styringsspaken. Korleis i alle verden har den klart å hoppe ut av festet i handtaket? Turidyllen slår sprekker.

 

"Det er laurdag og vi har ingen å ringe til" konkluderer eg. "Stolen kan ikkje stå her, og vi kan ikkje bere Annstein ned til bilen. Eg kan hente bilen opp, så trillar vi stolen inn på lemmen i nedoverbakken." Eg fiklar litt til med spaken. "Hanne!  Eg fekk han på att! Vi må berre passe på at vi ikkje løftar handtaket og vrir han heilt til høgra samtidig:" "Flott, no går vi vidare, så tar vi kaffipausen oppe hos våre vener."

 

Laurdagsidyllen varte heilt ut.

 

Siste del av Tredagar-novella kjem i neste innlegg.

Kvardagslivet, det vi ikkje fortalte 1 - Minnebloggserie

Gjennom nokre mininoveller heldt eg og Hanne ulike foredrag og innlegg om det å vere ein funksjonshemma familie. Det starta i 2002, og heldt fram til 2009. Så har andre områder av kvardagen vore i fokus. Vi såg framover, vi måtte forme ei ny familierytme. Det er mykje som ikkje blir skrive i denne minnebloggserien.

Men før tre noveller kjem i tre bloggginnlegg dei neste dagane, vil eg fortelje om Annstein si favorittante Kristin, mi søster. Ho og Annstein gjekk nesten inn i deira eiga verd når dei møttes. Ho hadde ein fantastisk teft for nonverval-kommunikasjon. Og oppdaga at Annstein brukte hendene aktivt til å kommunisere med, rettare sagt fingrane. Ei bestemt samspel mellom fingrane betydde Ja, ei anna NEI. Mykje vart enklare etter denne oppdaginga. Dei tilpassa også tilkomsten til huset i ein bratt eigedom slik at det skulle vere muleg for Annstein å kome på besøk med elektrisk rullestol. Til sorg for oss alle gjekk Kristin bort i ulykke i 2011, også i ei vinterferie. Trøysta er håpet om at begge får vere i lag i Himmelen med firske kroppar. Det er lov å tru det.

I tillegg til fingerspråket la ein av spesialpedagogane i Førde ned stor innsats for å utvikle ei ordbok for Annstein sitt non-verbale språk. Saman med fingerspråket vart denne fire-siders ordboka forløysande for Annstein sitt sosiale liv utanfor familien.

Dei tre novellene som kjem framover er til støtte for dei som har sine utfordrande kvardagar med belastningar og utfordringar som dei held innanfor husets fire vegger. Vi held også mykje for oss sjølv.

Novella startar med DAG 1:

Tredagar - ei mininovelle (2005 e.kr)

Det er far som fortel.

 

Dag ein

 

Klokka er snart halv fire.

"HP, kan du sjå om bussen kjem? Klokka er snart halv fire!" I det same ringer det på døra. "Annstein er her!" høyrer eg gutane på 4 og 7 ropar i kor frå gangen.  Eg går ut til døra, helsar på Annstein med eit nikk til bussjåføren på same tid. "Hei, Annstein, velkomen heim!" Ein rask titt fortel at ikkje alt er som det bør vere. Annstein heng nesten i stolen sjølv om alle reimer og stropper er festa. "Har han glidd ned under køyreturen" Eg ser på sjåføren. "Nei, han set akkurat slik eg fekk han på skulen." "Uffda" sukkar eg. Vi får overrekt matsekk og ransel og ynskjer sjåføren ein god ettermiddag medan eg kjenner på stroppene på Permobilen. For slakk, for slakk, for slakk, for slakk. I dag igjen. Hanne kjem ut: "Hei, Annstein, har du hatt ein fin dag på skulen?" Annstein kjem med eit forsiktig smil, prøver å få hendene i posisjon til å svare. Det er ikkje lett når han ikkje sit godt i stolen. "Du blir så energisk, du Annstein," seier eg, "men du må ikkje spenne hoftene så mykje. Det finst ikkje reimer som kan hjelpe deg i god sitjestilling, då, forstår du." Annstein smiler og gjer ei kraftanstrenging og spenner hoftene på ny. Med smil og hender fortel han: "Jammen eg vil jo røre litt på meg, pappa!"

 

Inne på stova strekker Annstein seg godt ut på golvet, medan han prøver å få med seg kva brødrene gjer på. Dei gjer ting så fort, men dei er glade og det smittar over på Annstein. Han ropar høgt og fortel at han vil vere med. 

 

?No er maten klar? roper mor frå kjøkkenet. Av med video og musikk. Medan brødrene har alle mulige ting dei skal gjere før dei set seg til bordet, prøver Hanne å få Annstein i rett setestilling. Overkroppen synker mot venstre side. ?I forrige veke vart stolen justert, men no sit han som det skeive tårn i Pisa igjen. "Kva er det eigentleg som må stillast på?" Hanne er ganske frustrert. "Annstein brukar tida til å sove når vi er på hjelpemiddelsentralen for å justere utstyret", seier eg. "Er han slapp blir jo justeringane deretter. Kanskje blir han pressa ned i slapp stilling dei dagane han er opplagt til å rette seg opp. Er han opplagt når utstyret blir justert, må vi vel kanskje vente at han sig ned litt når han er sliten. Og då blir vel sittestillinga slik han er no." synsar eg.

 

"Men det må no gå'an å få han til å sitte riktig likevel", sukkar Hanne. "Skal eg justere noko på stolen no, syns du? "Spør eg. "Nei, vi får prøve å la han sitte slik. Ventar vi lenger no blir maten kald, så vi må i alle fall ete første. La oss synge for maten,"

 

Etter middag tar eg fram medfylgjande embrakonøklar til stolen. Går fatt på lause skruar først for så å sjå om det er nokre justeringar eg kan gjere i dag. Det meste må vere slik det er. Eg puttar ei ekstra sidepute innanfor foret slik at Annstein blir pressa litt meir opp og ikkje sig så mykje sidevegs. Det hjelper i alle fall litt. Annstein fortel med fingrane: "Litt meir, så blir det bra." Så sovnar han i stolen god og mett.

 

Del to av Tredagar kjem i neste innlegg.

Tysdag 6.mars 2007 Medelevane - Minnebloggserie

Det er tysdag 6.mars 2007.

Rektor har via våre venner fått beskjed dagen fr: Annstein er død. Staben blir førebudd på ei annleis veke på skulen. Det skal haldast minnesamvær, elevane i klassen skal følgjast opp. Brørne til Annstein vil helst vere på skulen med sine vener. Det blir dei, dei får sørge saman med dei venene sine. Vi har god dialog med skulen. Vi er saman med alle elevane på skulen og held minnemarkering saman. Det er stille.

Rektor understreker at alle kjente Annstein på skulen. Han smilte og likte å vere sosial. Min refleksjon er at han var heldig. Heldig med koordinerande team på skulen, heldig med spesialpedagogane, heldig med assistentane. Og ikkje minst heldig med medelevane. Klassen fekk utvikla ein spesiell kompetanse i å vere ven med Annstein.

Dei første åra var dei for små til å køyre den elektriske rullestolen. Men frå fjerde klasse fekk dei meir fridom til å vere åleine med Annstein i friminutta og i gruppearbeid i klassen. Nokre fekk køyreopplæring i bruk av off-road rullestolen, nokre vart spesialistar med brukav kamera og powerpoint-presentasjonen som var brukt til å "snakke" for Annstein mellom heim, skule og avlasting.

Rektor uttrykte at Annstein var den som alle på skulen visste kven var, i tillegg til rektor, kontordama og vaktmesteren. Av 330 elevar.

Kva var det skulen la til rette for som gjorde at dette kunne skje? Ein gut som ikkje hadde verbalt språk, var knytt til sine rullestolar og måtte ha hjelp til å bli forstått av sine medelevar og søsken når nokon snakka til han (med unntakt av nokre dyktige assistentar på skulen og avlastinga).

Helsingane frå nokre av medelevane under viser at ulik funksjonsevne er ikkje det viktigaste i eit fellesskap av barn, men trivselen med å vere i lag. Sjølv om ein har ulik undervisningsopplegg i skuledagen, er fellesskapet med klassa sterkt. Og det handler om at elevane får sjansen til å trivast med sine variasjonar i eigenskapar.

Det er skrive mastergradsoppgåver om medelevers kompetanse som underbygger dette, og også bøker i etterkant. Dei fortel det same som klassekameratane til Annstein skreiv i si siste helsing til han i 2007:

Desse tre er representative for klassa no. MInnebloggserien held fram...::

 







 

 

 

 

 

Laurdag 3.mars 2007 respiratoren - minnebloggserie

Kl 16.30.

Nå har dei skrudd av respiratoren, det er to timar sidan.

Før dei gjorde det var presten, Knut Bjune, her og vi hadde ei fin stund saman. Han las salmen "Ikke en spurv til jorden". Før han ba ei bøn om styrke for oss som er igjen og om å la deg sleppe, Så velsigna han deg og vi ba Fader Vår saman. Vi sang "Bred dine vida vingar" og til slutt "Kjære Gud eg har det godt". Slik du har sove godt når vi har sunge kveldsbøna di.

Du har enda litt pust igjen sjølv, no sit tante, pappa og mamma og ventar på at du skal ta dine siste pust. Eg har snakka med mormor, ho, tante og onkel har tent lys for deg. Det har og tante, onkel og søskenbarna dine gjort, og mange fleire der dei er.

Mamma

Klokka 19.45:

Du sovna stille inn 17.45 i kveld. Nå har pappa og mamma stelt deg og tatt på deg dine kle. Du ligg fredfullt på senga. Vi er her alle og tar det siste farvel. Men vi ser at det er berre skallet ditt som ligg der. Du er allereie reist til Jesus.

V kjem til å sakne deg kjempemasse

Mamma.

Framhald....

Laurdag 3.mars 2007 - minnebloggserie

Vi kom hit til deg ca kl 12.00 i dag. For å ta det siste farvel. Vi kjem til å skru av respiratoren om eit par timar. Nå har vi fått vite av barnelegen resultat på dei undersøkelsne dei gjorde på deg i føremiddag.

Det er ingen respons på lyd, lys og smerter, Men du pustar litt sjølv når dei slo av respiratoren. Det er ein liten aktivitet i hjernen din som sender signal at du skal puste sjølv. Men kroppen din er sliten nå, pulsen er gått ned i forhold til i går. Og vi veit at du får det best når vi koblar frå respiratoren nå.

Dette er det tøffaste eg har gjort. Men veit at deter det mest rette eg gjer for deg, slik det har blitt.

Sov i fred, Annstein!

Mamma

Framhald....

Natt til laurdag 3.mars 2007 - minnebloggserie

Kjære Annstein.

Dette skreiv eg i natt, når eg tenkte på dagen i går. Det er litt vanskeleg å skrive til deg, for du har på ein måte allereie forlate oss. Du låg i senga i går heilt stille, og ser ut som du sov. Men sjølv om du på ein måte er borte, er du jo her likevel.

Du er fin og raud i kinna og huda dier varm og god å ta på. Eg kan klappe deg på kinnet og stryke deg over panna. Du har ei lita hole øvst på panna, kanskje du har slått deg der ein gong. Eg kan ruske deg i håret også. Det tjukke stive håret ditt. Du er litt sveitt i nakken og håret krøller seg enda meir der bak. Eg kan halde deg i hendene og, du er god å halde i.

Du er blitt ganske stor, eg hugsar liksom ikkje heilt at du er på veg til å bli ungdom og ikkje er eit lite barn lenger. Men du er jo ein liten gut likevel, ei stor, god og flott liten storegut. Eg trur fingrane dine er litt hovne no. Dei ligg der, lett bøygd. Dei seier ingenting i dag, verken ja eller nei.  Men dei er der alle saman, tommeltott, slikkepott, langemann, gullebrand og lille petter spillemann!

Det er godt at eg fekk denne tida med deg, Annstein.

Tante...

Framhald...

Laurdag 3.mars 2007 - minnebloggserie

Kjære Annstein

Var hos deg i går kveld, det blei tatt ein ny røntgenundersøkelse (MR) av hodet dittsom viser at du har fått skader etter at hjertet ditt stoppa opp. I dag vil legane teste om du greier å puste sjølv.

Annstein, du har ein fantastisk familie rundt deg som er utrolig glad i deg og du utrolig glad i dei.

Klem M (intensivsykepleier)

 

Framhald.....

Fredag kveld 2.mars 2007 - minnebloggserie

Det er så underleg å sitje her ved senga di, Annstein, og sjå på slangane som puffar luft inn i lungene dine. -Eg tenkjer på tysdagskvelden då de kom til Hatleholen. Du var så strålande då du høyrde stemma mi du snudde deg fort mot meg og ville ut av bilsetet. Du har vorte så lang, du rekk til skuldrane til far din.

Sjokket på onsdagsmorgonen, du var bleik og kjølig, men du såg ut til å leve. No er det tredje dagen vi lever i spenning, i høve til din situasjon. Det ser ikkje bra ut, hjerna di vil ikkje vakne til liv og sende dei signala som skal til for at du skal leve.

Då eg ikkje fekk sovna onsdagskvelden såg eg senga di her på sjukehuset. Du hadde alle slangane på deg, men rundt senga di sto 10 englar, dei omringa senga di med ein tett krans. Du heiter oppatt etter farfaren din. Du har aldri møtt han. Dersom livet ditt snart er over, trur eg at det vert stor glede i når de to får møtast i himmelen, eg trur de finn på mykje kjekt i lag. Du har også mange andre slektningar som ventar på å få helse på deg.

I himmelen kan du springe og snakke alt du vil. Men eg ville så gjerne ha deg her på jorda mykje lenger, Kjære Annstein.

Farmor.

Framhald.....

 

 

Fredag vidare 2.mars 2007 - minnebloggserie

Nå er onkel kome på besøk til deg.

Han syns det var trist å vere på heimstaden langt vekke åleine, og ville gjerne sjå deg.

Me har i ettermiddag saman med legen bestemt at du skal få sleppe nå. Du skal få kome tilbake til kroppen din, som vi har prøvd å ta styring over. Når du ikkje klarer å  komme tilbake til livet, slik vi ynskjer - skal du få sleppe, I morgon tar vi farvel med deg for siste gong. Vi skulle så gjerne hatt deg her lenger.

Kjære Annstein, Jesus står klar til å ta i mot deg med opne armar. Vi må sleppe deg - og du skal få gå inn i Jesu armar.

Mamma

Framhald....

Fredag 2.mars - minnebloggserie

I går skreiv mamma litt til deg, Annstein. Brødrene dine syns det er vanskeleg å sjå deg så dårleg. Difor har det ikkje vore lett å vere inne med deg. Men når dei er det høyrer du dei. Og du høyrer dei snakke om det dei ser på skjermane her inne.

Det er mange ledningar som er festa til. Nokre fortel om blodet ditt, noko om kor fort hjertet slår, og noko fortel om du får nok væske eller mat i kroppen din. Det brødrene dine er mest opptatt av er korleis det går med pustinga di. Om du pustar like mykje kvar gong dei er her inne. Det  gjer du. Men du, eller lungene dine, klarer det ikkje åleine. Pustemaskina, respiratoren, må puste for deg. Korleis vil det vere å puste sjølv igjen, trur du?

Etterat mamma skreiv til deg i går, har du fått fin varme i kroppen igjen. Legane sjukepleiarane og vi håper at du skal kjenne litt at du har pusterør og leidningar på deg. For det gjer litt vondt. for deg eigentleg. Men no har vi venta ei natt og ein dag, og det virker som du ikkje kjenner noko ,eller merkar noko av det sjukepleiarane elles gjer med deg.

Det er veldig mange som snakkar med Gud og Jesus om deg no, Annstein. Og alle ber om at det beste må skje deg. Det gjer mamma og eg også. Søskenbarna dine syns ikkje det er bra at du er så dårleg. Dei er også på tur nokre av dei. Men det er ikkje noko kjekt, og dei vil berre heim att.

Hugsar du forresten dei klemmane du fekk av mamma tidlegare i dag? Dei var får tante K og onkel T. Og musikken vi spelte, den spelte vi fordi dei sa at musikk vil gjere godt. Eigentleg veit vi jo det. Men det er godt å få hjelp til å tenke på dei gode ting vi kan gjere for deg akkurat no. Og så fortel det jo om ein viktig ting som både du og vi veit: Det er så mange som er glad i deg!

Den teikninga som du har hatt på magen, og som heng på veggen no, har A sagt at du skal ha med deg i grava. H har og teikna ei teikning som du skal få med deg i grava. Men det er visst du dør. Det veit vi jo ikkje enno. Men kanskje det er det som er det beste for deg? Vi er veldig spent på kva legane skal fortelje oss. Kva er best for deg? Kvar er livet best for deg no, guten min. Er det å leve vidare saman med oss? Eller er det livet i Himmelriket? Vi skal finne ut av det saman med legane, Annstein.Og vi skal tenke kva som er best for deg.

Pappa.

Framhald..... 

Torsdag 1.mars 2007 - minnebloggserie

 

Kl 16.15.

No sit me og ventar på at du skal få normal kroppstemperatur igjen, ca 1 time til så er du der. Då skal dei vekke deg opp, og sjå om du reagerer. Dette blir spennande.

Eg ynskjer at du skal slå auga opp og sjå på oss - det er vårt håp.

Brødrene dine er på tur til byen med tante. Dei syns ikkje det er kjekt å sjå deg slik som dette. Dei og vil at du skal vakne og vere Annstein igjen. Mange i Førde, mormor, alle tanter, onklar og søskenbarn er spente på korleis det går. Dei er så langt borte og ville gjerne vore her. Men dei tenker på deg og oss andre og ber om at det må gå bra med deg.

Mamma.

 

Framhald....

Torsdag 1.mars 2007 - minnebloggserie

Ord til Annstein på sjukehuset, medan vi ventar:

"Du kom hit til Kirurgisk intensiv avd kl10 på formiddagen i går. Rom nr 4 ble tildelt deg. Problemer med pusten gjorde at du fikk hjertestans. Du og familien din kom på vinterferie til Ålesund. Det var nok ikke slik dere hadde tenkt starten på ferien.

Vi har iverksatt mange tiltak her for at du skal ha det bet mulig. Umiddelbart etter ankomst ble du tilkobla en maskin som holder kroppstemperaturen din nede på 33 grader Celsius. Kl 09 i dag starta vi og varme deg opp til 37 grader Celsius. Det skal bare gå med 1/2 grad i timen så det tar sin tid - men slik skal det være. Du får også sovemedisin og smertestillende som går hele tida på pumper. Urinkateter er lagt inn - du skal sove tungt og ikke ha noen smerter.

Hjertelegen har undersøkt hjertet ditt med ultralyd i dag. Det såg fint ut. Kl 13.15 var du på Røntgen CT av hodet. Det er mye som skal forberedes når vi skal kjøre ut av avd. Mor di var på besøk da, ho gikk for å spise seg en middag. 

Legen informerer mor og far om "veien videre" - og planene framover. Du sover så godt vi ordner og styrer rundt deg hele tida. Passer på at du ligger godt - madrassen i senga er god for deg. Vi snur deg regelmessig fra side til side, og på ryggen. Brødrene dine var på besøk hos deg i går. Litt skummelt med alle ledningene og instrumentene.

Mildt og fint oppholdsvær i dag. Våren nærmer seg. Stå på Annstein - vi skal hjelpe deg det beste vi kan."

Intensivsykepleierne Å og K.

Framhald......

Onsdag 28.februar 2007 - minnebloggserie

3.mars 2007 døydde vår eldste son. Annstein Han var multifunksjonshemma og hadde ikkje språk i vanleg forstand. Men han hadde mange kvalitetar, og han styrte kvardagen i familielivet vårt. Det vart naturleg. Dessutan var han storebror og ein perlevenn. Storebrødre og perlevennar skal ikkje døy. Dei neste dagane blir noko av det som skjedde delt på blogggen. Og noko av søsken og veners  reaksjonar lagt ut. Ingen namn blir nemnt utenom Annstein, Hanne og meg.Men kanskje kan andre bli kjent igjen innimellom.Det er ufarleg. No startar minnet om marerittet vårt. Til støtte for dei som opplever liknande eller andre traumer som funksjonshemma familie, eller med eit barn for lite:

 Uvanlig stille på rommet.

Eg har stått opp etter ei god natt søvn. Det er stille. Herleg, alle sov. Fin start på vinterferien. Eg står opp og går på badet. Lyttar til ingen lydar. Fint. Annstein sov og.  Eg er ferdig på badet og er på veg inn på soverommet for å kle på meg. Lyttar. Annstein må sove godt, han var jo trøytt i går med reisedag til farmor, enno ikkje heilt frisk frå forkjølinga. Men han bruker å lage lyd når det kjem andre lydar i huset. Eg går inn for å sjå om dyna ligg på. Det gjer ho ikkje. Hovudet ligg utanfor kanten. Han har litt oppkast i ansiktet der han ligg. Det har skjedd før, men i det eg skal løfte opp hovudet kjenner eg det. Kroppen er kald. Instiktivt går eg inn i førstehjelpsmodus. Eg klappar han på kinnet og seier forsiktig "Annstein". Ingen reaksjon. Eg ropar inn til Hanne som framleis sov. "Hanne! Hanne! Eg får ikkje liv i Annstein!. Eg kjenner ikkje puls og han pustar ikkje!" Eg klappar han på kinnet, og førebur samtidig munn til munn- metoden. Han er frykteleg slapp. Denne kroppen er full av sasmer, og skal ikkje vere så slapp. Eg kjenner frykten i kroppen. Hanne kjem inn medan eg rensar munnen for oppkastet som ligg der.

"Ring 113!"

Eg legg nakke svakt bak, held for nasen og pustar inn eit godt drag i lungene hans. ALL luft kjem i retur. Eg kjenner panikken ta meg, dette klarer eg ikkje. Men eg har EIN sjanse til å hjelpe han, og det er NO. Eg gir hjertemassasjen. Eg ser ingenting, heile verda er oppløyst i tårer. Hanne har fått kontakt med 113. Eg seier kva eg gjer, ho seier kva dei seier kva eg skal gjere. Hald fram. Pust inn, pusten kjem ut igjen, det er ikkje muleg, eg må tørke tårene mine av ansiktet og brystkassa hans, huda blir for glatt,  hjertemassasje, ingen reaksjon, ny innpust, hjertemassasje. Eg har aldri brukt så mykje krefter på å halde fokus som akkurat no. Eg ser ingenting. Eg høyrer Hanne seie "Eg må få legge på slik at eg kan varsle brørne og farmor om at ambulansen er på veg". Ho legg på og spring ut av rommet. Snart kjem brørne og farmor  og ser kva som skjer. Dei går ut igjen. Ambulansen er der. Kor lenge har eg halde på? Lenge, 15-20 min? Eg veit ikkje. Dei kjem 5 ambulansepersonell inn samtidig. Rommet blir fylt av dei. "Vi tar over".Eg smett ut. Frys, eg kler på meg i full fart. Det er ikkje plass til dei andre der inne. Dei organiserer seg, flyttar på Annstein så flest muleg kjem til. Ein på opplæring blir løpegutt. Anestesien tar kommandoen. 20 min. og dei seier

"Vi har fått start på hjartet!"

Eg tenker at eg treng energi til dette, og får i meg ei skive. Eldstebroren går rundt i hagen. Dette er ikkje sant. Yngstebroren er heilt stille inn Dette er ikkje sant. Det er heilt utnaturleg at storebror er døden nær. Eg blir med legebilen bak sjukebilen. Vi kom fram tre minutt etter dei, og Annstein var alt tilkobla alt av utstyr. Dei likar det ikkje på sjukehuset heller, at ein ung ungdom svevar mellom liv og død.

Josteins oppleving.

Framhald...................

To ord festar seg etter 300 foredrag.

"Sjå meg"

Eg har passert 300 foredrag sidan 2003. Dei er haldne som foredrag, seminar, foredrag med gruppearbeid og diskusjon, samtaleforedrag, sansebaserte kurs. Mellom anna.

Dei har hatt ulikt innhald for aldersgruppene 5 -19 år og vaksne. Foreldre, lærarar, offentleg tilsette.

Alle har hatt same fokus: "Sjå meg"

Vi har alle behov for å bli sett. Vi har alle behov for å bli trudd. Vi har alle behov for å bli løfta fram. Vi har alle behov for å ha lov til å gå eller gjere feil. Vi har alle behov for nokon vi kan dele vår største smerte med når denne kjem inn i livet vårt.

Vi har alle behov for å bli sett på at vi uttrykker oss individuelt. Med følelsar, gjennom teikningar, gjennom å hjelpe andre, gjennom sang, gjennom ulike måtar å uttrykke seg med ord på. Gjennom å få kome seg vidare på sin eigen måte.

Ein introvert kan fungere ekstrovert når ein får gjere det på sin måte. Eit barn opplever tillit når foreldre involverer i beslutninger og viser respekt for barnet. Ein humoristisk person kan få vist sine seriøse sider som ein har drøymer om lenge. Ein rett samtale

kan føre ein person frå å fokusere på mørket til å få livslyst og strekke seg mot lyset.

Barn treng foreldre som respekter seg. Barn treng samtalen om det ein er ueinig med foreldre om. Ikkje der det viktigaste er å bli einig, men for å oppleve det trygge med å vere ueinig. Sjå ting frå ulikt perspektiv. Lære av kvarandre: "Tenk, mor og far lyttar til meg! Då blir det lettare for meg å lytte til dei!"

"Sjå meg" - er så mangt.

Men det er det viktigaste som sit att etter mine mange møte med unge og eldre mennesker så langt. Resultatet blir gjensidig respekt for kvarandres grenser og utvikling.

Eller?

Tanke om bil, miljø og kostnader.

eller vinn

Kven vann eller vinn miljøkampen i bilbruk?

 

Ladbar hybrid går ned i pris, men blir framleis dyrare enn vanleg hybrid. I tillegg kjem straumkostnader. Kjøremønster er nok viktig for å spare pengane. Bensinbilar stig mest i pris, medan dieselbilen går ned i pris. Mest dei med store motorar. Samtidig kan stor motor gjere at bilen slepp å må ha klampen i bånn, då aukar drivstofforbruket. Det er likt for bensin og diesel. Men diesel kan bli dyrt om det blir mest brukt til småkøyring. Slitasjen på motordeler aukar raskare enn med for bensinmotorar.

Også er det dekkdimensjonen: Eg har største standarddimensjon på min eine bil, det heva bakkeklaring med 1cm. Nyttig med mitt køyremønster, men drivstofforbruket auka litt utover boka. Vår 9 år gamle Verso derimot er bra: Oppgitt forbruk er 0,63l/mil. Men bruker 0,48l/mil gjennom året. På ein god sommerdag har han vore nede i 0,37l/mil i snitt over 6 mils lengde. Då var det 300 høgdemeter stigning på strekninga.

Og så er det svevestøv. Med piggdekk eller piggfrie dekk bidrar vi alle til det, uavhengig av biltype. Men fordi eg køyrer mykje køyrer eg piggfritt. Det har eg gjort sidan 1994. Etter ein periode med piggdekk som fulgte ein bruktbil eg kjøpte, auka øyresusen som eg eigentleg ikkje hadde. Den forsvann igjen då eg skifta til piggfrie dekk.

Det er pengar og helse å spare på rett bilval, men ikkje alltid like lett å finne ut av alle vurderingane?

Subjektivt må eg seie at dei beste avklaringane om rett val har eg fått av min bilforhandlar, gjennom gode samtalar i tide og utide :-).

Foto: Jostein Bildøy. Frå ein heller slitsam biltur frå Stranda til Førde, januar 2016.

Når det krevst!

Når det krevst stiller ein opp. Men ikkje alltid til det beste for den som har behov for hjelp.

Ein sjukepleiar sa at ikkje alle er som i dykkar familie, der de oppdaterer kvarandre kontinuerlig. Av og til må vi informere pårørande individuelt. Dei er ikkje på talefot. Dei er ikkje interessert i dei andre, kun sitt eige beste.

Eg og mine søsken snakkar saman. Storfamilien snakkar saman. Det er godt. Det er godt for oss, og ho som treng vår støtte. Slik støttar vi også kvarandre. Det oppmuntrer og gir nødvendig overskot, energi og fokus.

For det trengst når det krevst. Og no krevst det.

Ha ei velsigna advents- og førjulstid. Fylt med ekte håp, ikkje berre draumar.

Satt til side av samfunnet?

Ho går bortover vegen, frisk og fin i dag. Kroppen funger bra uten smerter. Sola skin og smiler når ho ser på dei grøne trea som breier seg ut mellom husblokkene. Det kjennes godt å smile, heile kroppen blir lettare. Det gjer godt, det går likevel ganske sakte.

Ho er i nabolaget til si gode venninne. Ho har flytta inn i ei dei flotte blokkene som ligg litt lenger ned i gata her. Ho går snart forbi. Skal ho sjekke om ho er heime tru? Lysten er stor, men vêret er fint ute. Ho kan ringe å be ho verre med på kafé, kanskje. Når ho passerer blokka til venninna ser ho opp mot tredje etasje. Husværet hennar ligg inn mot bakgården, så ho vil uansett ikkje sjå utanfrå om ho er heime. Ho tar opp mobilen og ser på inngangspartiet til blokka. Eit moderne inngangsparti, heile blokka er tilrettelagt for mennesker med nedsett funksjonsevne, kvifor ikkje inngangspartiet? Trappene gjer at ho aldri vil sjå korleis venninna har det. Ho orkar ikkje all planlegginga som må til. Beina hennar er korte, og ho vil måtte ha hjelp for kvart eit steg dei fire trappetrinna. Døra er fin, men tung å halde oppe. Iallfall når du har to stokker som ho må støtte seg til samstundes. Det er ei trinnfri dør på baksida av bygget, men dørene er tunge der også. Det er slitsomt å bli rekna med slik halvvegs. Venninna snakka om det heile tida når ho leita etter husvære: ”Det fine er at alle nyare blokker har rampar og heiser, så det skal ikkje bli noko problem å besøke meg på same måten som før!” Då ha kjøpte i denne blokka sa ho at ”trappa er litt dum, men det går fint å gå inn bakdøra?”

Ho syns ikkje det. Ho trudde at venninna kjente henne og respekterte henne. Korleis kan ho då seie at det er OK å alltid måtte gå inn bakdøra? Og aldri klare å kome seg inn og opp uten hjelp?

Ho legg mobilen tilbake i lomma, set stokkane i bakken og balanserer seg vidare mot parken.

Trea er like fine, men kroppen kjennes litt tyngre no. Ho veit at venninna vil ho vel, men kjenner seg likevel einsam. Einsam i venneflokken, einsam i kyrkja når det er nattverd eller ofring rundt alteret. Einsam på vegne av mannen som sit på ein av dei andre kyrkjebenkane og som heller ikkje går til nattverd. Ho trur ikkje han klarer å skille golv og trapp frå kvarandre, og lar vere å gå fordi han er redd for å snuble. Han har ikkje sagt det, men ho syns å sjå at han oppfører seg som at synet hans blir svekka. Men deltakarane i kyrkjelyden har ikkje for vane å snakke med kvarandre, uten den vanlege helsinga. Ho burde nok vore flinkare til akkurat det sjølv også, tenker ho i det ho set seg på ein av parkbenkane. Men motivasjonen sviktar litt.

Ho set ei stund og berre betrakter borna som spring rundt i parken. Eit par av dei kastar ein ball mellom seg. Det ser ut som dei har kjent kvarandre lenge. Men så ser ho to fedre som snur seg mot kvarandre, og høyrer den eine seie ”Hei, kanskje vi skal helse på kvarandre når borna våre no har funne kvarandre i leiken?” ”Ja, hei! Det ser ut som dei fann tonen veldig lett med den ballen, ja.”

Kanskje dei har eit av svara, tenkjer ho, medan ho betrakter situasjonen vidare. Kanskje burde vi blitt meir som borna som skaffer seg vener der dei er. Då har dei det sosialt og kjekt her og no. Og får eit godt minne frå opplevinga med den nye venen i parken her, eller der det måtte vere. Ingen forpliktingar, men rein sosial glede der og då.

Vi burde alle kunne klare meir av det, konkluderer ho i det ho strekk seg etter stokkane. Ho fekk lyst på kaffi. Kanskje treff ho nokon på kafeen som ho iallfall kan seie hei og smile til?

Ho ser på trea, og smiler. Dagen kan bli god likevel!

Mininovelle av Jostein Bildøy 28.4.2016 Copyright

Død -men oppstått?

Den gamle presten stod ved kyrkjedøra, såg ut mot gravplassen og sa: Der er gravsteinen til Vasco da Gama. Han vart først lagt her, før dei tok han med tilbake til Lisboa, Portugal, til ei verdig grav der. Då Vasco da Gama kom med alle sine misjonærar, var vi her allereie. Vi kristne. Til landet vårt kom kristendomen austover med disippelen Tomas.

Seier presten, i denne gamle katolske kyrkja i Cochin, Kerala, sør i India.

Dei skriftlærde på Jesu tid sa til kvarandre at la denne mannen drive på med si lære. Er det ikkje frå Gud blir det ingenting av.

Tomas tvilaren, Johannes den unge, Peter den hissige, Judas, Andreas, Jakob fellesskapsbyggaren, og dei andre. Dei la grunnlag for den kristne trua som tru, fellesskap og kulturarv.

PÅSKE

En natt i hagen ved Kedronbekken

kom soldater og fariséernes menn.

De lette etter Jesus frå Nasaret

”Det er meg” sa Jesus og gikk frem.

Jesus ble grepet og bundet og

ført frem for gamle Annas.

Peter stod på gårdsplassen ved bålet

og nektet for at han var disippelen hans.

Annas spurte Jesus om hans disipler og hans lære.

Jesus svarte: ”Jeg har talt åpent og fritt

i synagoger og tempel, der jødene vil være.”

”Gå og spør de andre som har hørt meg,

de vet hva jeg har sagt”.

En vakt likte ikke svaret og slo til Jesus.

Men Jesus så på ham og sa:

”Var det rett det jeg sa, hvorfor slår du meg da?”

Utenfor stod Peter ved bålet og ventet.

To nye ganger nektet han at han var Jesu venn.

Da hørte han hanen som gol,

og tenkte at Jesus fikk rett igjen.

I Pilatus borg ble Jesus spurt om det var

Jødenes konge han var.

”Mitt rike er ikke av denne verden.

Jeg er her for å vitne om den sannhet vi

i mitt rike har.”

”Jesus har ingen skyld,” sa Pilatus.

”la meg sette ham fri.”

Men jødene protesterte høylydt i kor:

”Nei, ikke Jesus. Slipp Barabbas fri!”

Så ble Jesus pisket, og fikk tornekrone på

hodet og purpurkappe på.

Men jødene var sinte, mente han brøt deres lov

og sa han måtte dø på korset nå!

Mellom to røvere ble Jesus spikret fast

til korset på et sted kalt Golgata.

Soldatene delte hans klær

som han ikke lenger trengte ha.

”Jeg tørster,” sa Jesus og fra en svamp

fikk han edikkvin.

”Det er fullbrakt!” sa han så og åndet ut.

For oss hadde han gitt sitt liv.

Et spyd ble stukket i hans side

og enda han var død, begynte det å blø.

Senere ble hans legeme tatt ned,

svøpt i linklær og begravet like ved.

Neste dag da Maria Magdalena kom

var steinen foran graven tatt bort.

Hun hentet Peter og en disippel til,

de gikk inn i graven og fant den tom.

Maria kikket gråtende inn i graven

og to engler spurte henne hvorfor hun gråt.

”De har tatt min Herre bort,” sa hun,

”og jeg vet ikke hvor de har lagt ham”.

Utenfor stod en hun trodde var gartner.

Han spurte henne:

”Hvorfor gråter du kvinne? Hvem leter du etter?”

”Har du tatt hans legeme?” spurte hun, ”

eller vet du hvor det er?”

”Maria,” sa gartneren. Nå så hun det var Jesus.

”Gå og fortell mine brødre at jeg farer opp

til Faderen, min Far og deres Far.”

Og Maria gikk og fortalte som Jesus hadde sagt.

Disiplene var redd forfølgelse og hadde låst sin dør.

Da stod Jesus midt iblant dem,

viste dem sine sår og åndet på dem.

Men Tomas var ikke med de andre,

og trodde ikke det de senere sa.

Igjen kom Jesus midt i blant dem,

han viste sine sår for Tomas.

”Min Herre og min Gud!” sa Tomas da.

Senere en natt på sjøen ga ingen fisk.

”Kast noten ut på høyre side,” sa en mann

på stranden ved morgengry.

Garnet ble fullt, det revnet nesten.

Da forstod de at det var Herren som

åpenbarte seg på ny.

De spiste sammen med Jesus der på stranden,

og Jesus gav dem brød og fisk.

Så spurte Jesus tre ganger Peter:

”Elsker du meg Simon, sant og visst?”

Peter bekreftet sin sanne tro og kjærlighet.

”Fø da mine sauer og lam, og vær hyrde

for dem,” sa Jesus,”og følg dem.”

Av Jostein Bildøy, Trondheim 1991.

Hyllest til søsken - markerer 9 år utan vår eldste.

3.mars 2007 endra mitt liv som far for alltid. Eg har skrive mykje om det, og halde foredrag om det. Manuset er lett over nokre hundre sider til saman. Men er ikkje nemnt i nokon blogg frå meg. Livet har gått vidare. Vi har det bra. Og vi kan tenne lys på grava utan bitre minner som tærer. Men vanskelege minner er der likevel. 

Men korleis var det å vere søsken? Og korleis kan det vere for mange søsken i dag? Dei ber på skjulte sår som er vanskelege å forklare. Dei bør snakkast med og bli tatt på alvor i balansen mellom leik, avbrot og ansvar. 

På dagen 9 år sidan vår Annstein slutta å puste, og etterlet eit varig rom som står stille i min kropp, hyller eg alle dei søsken som lever med eit søsken som krev foreldre sin ekstra merksemd. Hyllesten er basert på hendingar i vår familie ca 10-14 år tilbake, men som var ein skjult dagleg og nattleg del av vårt familieliv i fleire år. Eg har snakka med andre søsken til søsken med funksjonshemmingarsom og har opplevd , eller opplever, at magien vert broten eller stykka opp på liknande vis. 

Ei mininovelle:

Det magiske som alltid forsvann ? om å vere søsken.

Eg høyrer lyden av døra som lukker seg att bak meg. Det er betre å vere ute no. Eg spring bort til kameraten min, Kimmy. Han er best! Skal eg ta snarvegen over gjerdet? Det gjer eg, og så opp trappa og rundt hushjørnet til Kimmy etterpå.  I det eg hoppar over gjerdet høyrer eg døra heime slår att på ny. «Vent på meg!» Når eg snur meg ser eg lillebroren min kome springande. Eg flirer og seier «Du har hua feil veg!» «Ja, men eg rakk ikkje meir, og hus di og er skeivt på», er svaret. Han er søt broren min, han vil vere der eg er. Og akkurat no forstår eg det. «Eg skal ta snarvegen til kameraten min, klarer du å kome deg over gjerdet?» «Nei, men eg kan gå gjennom buskene.» Så når eg tar sats for å kome meg over gjerdet spring lillebroren min gjennom buskene. Pappa har sagt at det er greitt, vi skal berre ikkje knekke greinene på det. Eg ventar på lillebroren min. Eg blir ikkje lei av han, sjølv om han av og til gjer at eg må vente. For akkurat no er det best å vere saman ute, og ikkje inne heime.

«Ding-dong», lyden er høg der inne. Det spring nokon ned trappa innanfor nesten med det same. Døra opnar seg og søstera til kameraten min ser rett mot oss. «Er kameraten min heime?» spør eg «Nei, han kjem snart trur eg. Men no er han på butikken med pappa. Hadet!» «Hadet» seier eg og ser på lillebroren min. «Kom så går vi bort på leikeplassen».

Eg sit på eine dissa, medan bror min sit på den andre. Det var dumt at storebror spydde no, akkurat når vi hadde kome i gang med å leike med bilbana. Eg, begge brørne mine, og pappa. Mamma song på kjøkkenet. Eg hadde flytta storebror slik at han ikkje kunne sparke bilbana i stykker, men han kunne bruke handa si som bom! For det lika han. Eg brukar å seie «Bom opp!» og då løftar han handa slik at bilane passerer. Men av og til går det litt for seint før handa løftar seg, slik at det blir krasj!

Eg smiler og ser på lillebror: «Lillebror, syns du det er dumt at storebror spyr så masse?» «Ja». Vi dissar vidare, før eg hoppar av og begynner å klatre i klatrestativet. På toppen ser eg at lillebror og vil opp. «Kanskje det er lettare for deg å klatre i taustigen, lillebror. Men du må ta av hua, for no ser du berre med eit auge!». «Eg vil ikkje ta av hua» svarer du og flyttar litt på ho, så du ser det du må. Jammen fint at vi har denne leikeplassen nært huset vårt. Då kan vi halde utkikk i nabolaget, og sjå rundt på alt som skjer. Lillebror er nesten oppe. «Trur du at du kjem deg ned att om du klarer å kome heilt oppå toppen her?». «Ja, du må berre hjelpe meg» svarar lillebror. «Ok, vi får prøve».

Eg ser bort på huset. Mor eller far er ikkje å sjå enno. Då vaskar dei nok framleis. Storebror syns det var kjekt å leike, og brukte kroppen så masse at eg måtte flytte føtene hans vekk frå bilbana fleire gongar. «Pass på, heile skogen flyttar seg inn på vegen! No må vi rydde skogen slik at bilvegen ikkje forsvinn!» sa eg når eg flytta på han. Storebror lo, han syns det er like kjekt som eg når vi leikar saman. Vi har alltid forstått kvarandre. Eg har alltid måtte vere storebroren sjølv om han er eldre enn meg. Det fordi han ikkje kan gå eller snakke, og treng hjelp til å ete og bruke kroppen. Slik er det.

Men når han ler, så begynner han ofte å hoste. Då veit eg kva som kan skje og blir på vakt. Og så skjedde det igjen. «Storbror spyr!» ropar eg. Pappa høyrer det og, og lillebror flyttar seg automatisk. For no må pappa løfte storebror og springe på badet med ein gong. Storebror begynner å bli ganske tung, pappa seier at han er snart 40 kilo. «Men eg må klare å løfte han og springe på badet likevel. På mindre enn 10 sekund.» I dag gjekk ikkje det. Storebror spydde då dei var komne ut i gangen. Mamma var der alt og hadde opna døra til badet. «Eg skal vaske golvet her», høyrer eg ho seie. Storebror lagar spy-lydar framleis. Pappa prøver nok å halde han over toalettskåla.

Eg ville ikkje leike med bilbane meir, det magiske tok slutt. Eg røyste meg og gjorde det eg nesten alltid gjer. Tok på meg sko og hue og gjekk ut. Mamma og pappa seier ingenting. Dei veit at eg går ut fordi det ikkje er kjekt å vere inne når huset luktar spye, og dei er begge opptatt med å skifte kle på seg sjølv, på storebror. Og etterpå må dei vaske golvet i gangen, og på badet, og stellebordet og badekaret. Og sette alle kle og handdukar som vart skitne på vask i vaskemaskina. Nesten kvar dag.

«Hjelp, eg sit fast! Hjelp meg!» Lillebror kom seg opp, men han klarer ikkje å snu seg på bjelkane. «Klarer ikkje du å gå eit skritt ned på stigen, og så gå opp att?» spør eg . «Nei, for jakka sit fast!». «Ok, då må du love meg å sitte heilt stille når eg spring og hentar pappa. Ok? Går det bra?» «Det går bra, men fort deg!» seier lillebror litt skjelven.

Eg hoppar ned, tar snarvegen over nabohagen, der naboane aldri blir sinte, snur meg og ser at lillebror sit heilt stille og ventar. «Ikkje rør deg!» «Nei, da. Fort deg!» Eg spring over plenen og ringer på ytterdøra i det eg opnar og ropar «Lillebror kjem seg ikkje ned frå leikestativet, jakka sitte fast! Kom!» Storebror er heldigvis stelt ser eg, det er tomt på badet. «Spring ut du, så skal eg sette han i stolen», høyrer eg mamma seier. Stega frå pappa nærmar seg og eg ropar «Eg spring bort til lillebror», og lukker døra og spring tilbake. Lillebror sit heilt stille framleis. Han brukar det, å vere heilt stille når han er redd. Han vil ikkje vise at han er redd. Men det er ikkje så sikkert at han er veldig redd, fordi han bruker å stole på meg. Det er bra, tenkjer eg. Det er difor vi er vennar og ikkje berre lillebror og storebror. Igjen høyrer eg døra bak meg lukke seg, eg snur meg og ser pappa kome bortover plenen. Eg er snart framme med lillebror. «Kom pappa, fort deg!» ropar eg. Pappa er ganske rask, og han tar også snarvegen over hagen til den snille naboen. Så er han her. Eg har klatra opp til lillebror og spør «Går det bra!» «Nei!» Seier lillebror. Han likar ikkje å vere fast, det likar ingen. «Hei, kom litt ned, så får eg løsna jakka di» seier pappa og lillebror slepp seg forsiktig ned mot han. Det går bra. Før pappa rekk å ta i jakka, løsnar eg den delen som sist fast. «Sånn, no er du laus!» seier eg.» Lillebror snur seg overraska rundt og ser at det stemmer, akkurat i det eg hoppar ned frå toppen av leikestativet ned på grusen. «Kom lillebror, vi må planlegge jaktturen vår» ropar eg i det eg spring bortover mot huset vårt. «Slepp meg ned!» seier lillebror bak meg. Snart ser eg at han følgjer etter. Han spring om kapp med pappa. Då vinn lillebror alltid. Eg spring inn  på vaskerommet for å hente nøklar til boda. Mamma og storebror står i gangen, så eg spring bort til han og lener meg litt inn over rullestolen og spør «Går det bra, storebror?» Eg ser på fingrane hans og ser at han gjer JA-teiknet.

Lillebror er også komen inn, og spring bort til storebror og klatrar opp i stolen, klappar han på kinnet og spør «Går det bra, storebror?» Eg ser at han og ser ned på fingrane for å sjå etter JA-teiknet. «Det var tante som såg at han snakka meg fingrane» seier eg til mamma. «Det var det, og det var bra!» seier mamma.

«Ja, men kom, lillebror» seier eg. Vi må gjere oss klar til jakt. «Ha det, storebror!» seier eg. «Ha det store bror» seier lillebror. «Skal de langt?» spør pappa.

«Nei, berre ut i boda for å gjere oss klar til jakt. Så skal vi opp i skogen og jakte hjort etter middag»

 

Forfattar Jostein Bildøy, fritt etter reelle opplevingar for søsken til barn med nedsett funksjonsevne. 22.2.2016 Copyright.

Kvifor må eg på sjukehus før du forstår?

Handicapped woman on wheelchairDet er mandag morgon, eg har sove dårleg i natt. Kroppen min verker slik. Eg klarer ikkje løfte beina mine. Dei gjer ikkje vondt, men alt over gjer vondt.

Eg har vondt i magen. Også har eg vondt i hovudet. Eg slår meg i hovudet når eg ropar om hjelp. Eg er aldri åleine i huset, men det virkar ikkje som dei som er her forstår kva eg seier. Det er rart fordi dei er her for å hjelpe meg.

Eg har så lyst å gå ut av senga mi, opne døra og gå inn på stova. Der er dei, og prøve å smile til dei og seie at dei må hjelpe meg. Men om eg hadde kome meg ut av senga sjølv, ville dei berre smilt. Fordi eg kan ikkje gå, så dei ville blitt svært overraska.

Dei var inne hos meg i natt, og eg sa at eg fekk ikkje sove. Nattevakta spurte «får du ikkje sove?» Eg sa at det er fordi eg har så vondt i magen at det gjer vondt overalt. Nattevakta svarte: «Du sovnar nok snart igjen», slukte lyset og gjekk.

Men eg hadde så vondt, så eg prøvde å rope kom tilbake. Eg rista i senga, og vart sint. Eg slo meg sjølv i ansiktet. Eg vil ikkje det, men spasmene i handa mi styrer meg dit. Når eg slår meg i ansiktet betyr det at det er noko du ikkje forstår som eg treng at du forstår. Eg treng at du forstår at eg har vondt i magen. Men nattevakta forstod ikkje  det. Til slutt sovna eg likevel. Utmatta og uroleg. Til magesmertene kom tilbake. Kor lenge det gjekk? Eg har ikkje klart å lære meg klokka, og dessuten er det ingen som har spurt meg om eg vil lære klokka. Så eg veit ikkje kor lang tid det gjekk. Det einaste eg veit er at det var mørkt ute fleire gongar når eg vakna. Det var mørkt ute dei neste gongane nattevakta kom inn, spurte meg nokre spørsmål om kvifor eg ikkje sov. Og så gjekk han ut igjen.

Ein gong eg vakna opp var det lyst. Då var nattevakta gått, og ei anna kjem inn og seier «God morgon! Klar for ein ny og fin dag på aktivitetssenteret?

Eg såg ho inn i augene, og eg klarte ikkje svare. Eg verka slik at eg såg sikkert berre veldig sløv ut. Eg var ikkje klar for nokon ting. Eg hadde ikkje lenger vondt i magen, eg hadde vondt i heile kroppen. Og eg måtte på do. Men det kom ingenting ut, sjølv om eg ikkje prøvde å halde meg.

I det eg blir heist ut av senga, og flytta via takskinnene inn på badet, ringer det på døra. «Hei!» seier ei lys og kjent stemme. Det er storesøster. Men eg klarer ikkje å smile. Ho kjenner meg, og eg berre verker i kroppen. Eg høyrer ho forandrar stemma i det hos spør: «Kva er det med bror min?»

Morgonassistenten min seier at nattevakta sa at han har sove dårleg i natt, men når han kjem ut i frisk luft og kjem seg på aktivitetssenteret  kviknar han nok til. Eg høyrer søstera mi seie: «Eg må ta ein telefon, vent litt».

Det neste eg hugsar er at eg vaknar i eit kvitt rom med lite lys. Eg er på sjukehuset. Eg kjenner at kroppen ikkje gjer vondt lenger, Men eg er supertrøytt. Søstera mi og far min står ved sidan av meg. Søstera mi har grått. Faren min ser både redd og rasande ut.

Eg sovnar igjen. Eg er ein vanleg ungdom, men det er berre meg som syns. Eg høyrer andre snakkar om eit ord som multifunksjonshemma. Det gjer meg visst annleis enn andre.

Eg er sliten av å ikkje bli forstått.

 

Ei mininovelle, basert på sanne historier, av Jostein Bildøy 20.2.2016

Illustrasjonsfoto: Licensed from: Iko / yayimages.com

 

 
 

Kan flyktningar verkeleg hjelpe vener som svelt?

I dag står det å lese på facebook at ein flyktning kjøper ei handlekorg med brød for å gi mat til sine vener som svelt. For dette har ein person hengt han ut på facebook. Den grunnleggande norske dugnadsånda er at vi hjelper dei som treng det. Men akkurat no er det ikkje slik, fordi flyktningane tenker det same som oss. Er det ikkje rart? Tenk at andre tenker som oss nordmenn?

bread with ears on the wooden table

Når eg sjølv ved to høve har gitt gåver tilsvarande ei månedsinntekt til to ulike personar, fordi dei ikkje hadde eigen økonomi til nødvendige innkjøp, skjønar eg at det er på kanten av det akseptable for nokon. 

For den eine personen skulle midlane gå til eige arbeid for barn og unge. Sist dei hadde råd til å investere i nytt materiell var 20 år tidlegare, då dei fekk forrige gåva. Med denne gåva kunne dei gjere nye store investeringar. 

For den andre handla det om balansen mellom å vere student og deltidsarbeidande. Valet vart ja takk, begge deler, med den konsekvens at det ikkje vart nok pengar til mat alle dagar. Med midlane denne fekk vart det nok til både mat og husleige. 

Begge bur i land som etter norske forhold har dårleg rykte. Så pengane vil sikkert gå til korrupsjon og til eige luksusliv vil nokon tenke. Ja, det vil det. For eit av kriteria frå meg når dei fekk gåvene var at det skulle gi rom for litt ekstra kos og hygge, men samtidig sikre at det var øyremerka kven som skulle nyte godt av dei. Så korrupson ikkje skulle bli ein faktor.  Ei månedsinntekt er sprøtt, tenkjer du kanskje. Men det var det som var behovet for desse. 

Men tenk at andre har dei same behov som oss, med anna kulturell bakgrunn? Med anna tenkemåte? Med anna levestandard? 

Det verste er nok at min familie gradvis har fått ein ny storfamilie med medlemer rundt om i Europa og i kontinent på den sørlige halvkule?

Må vi ikkje gløyme at vi i Norge eigentleg er som alle andre, like mykje som at dei er som oss. Difor er det naturleg og logisk at ein flyktning også hjelper dei han kan hjelpe! Sj artikkelen frå NRK Finnmark her: http://www.nrk.no/finnmark/ammar-kjopte-brod-til-vennene-_-ble-hengt-ut-pa-facebook-1.12696341

Framleis god advent, ventande på han som både gav brød og seg sjølv for at vi skal kunne dele av vår eigen kjærleik med kvarandre!

"Kvinner skal ikkje køyre bil!"

"Då ho vart 18 sa ho at ho ville ta sertifikatet, endeleg skulle ho få køyre bil. Men da sa faren: NEI, det ligg ikkje i vår kultur at jenter får køyre bil. Men jenta sa at kulturen er her i Norge. men faren sa at deira familie skulle følgje skikkane i heimlandet dei kom fra, sa 18-åringen". Personen som beskriver situasjonen der vi sit og prater, fortel at ho kjenner fleire i same situasjon.

Skal kvinner i Norge lære å køyre bil?

Under eit oppdrag nemnte eg situasjonen for ein lokal medarbeider. Responsen kom umiddelbart: "Veit du, dette har skjedd her også. Ein familie vart splitta, og flytta vekk herifrå av same grunn. dattera tok sertifikatet og brukte bilen til foreldra, men kort tid etter fekk ho beskjed om at det ikkje var akseptabelt at ho køyrde bil. No veit eg ikkje kvar dei bur."

Mi mor har alltid hatt sertifikat. Iallefall sidan starten av 1960-talet. Eg vaks opp i ei slekt og storfamilie der likestilling var likestilling på alle måtar. Naturleg arbeidsfordeling der ein kan sjå tradisjonelle kjønnsrollemønster dukka sjølvsagt opp. Men at det var forskjell på kva jenter og gutar fekk lov til opplevde eg ikkje. Heller ikkje i nabolaget eg vaks opp var det slik. I enkelte kristne miljø som eg besøkte eller flytta til kunne ha nokre trusmessige skiller mellom kva jenter og gutar kunne ha lov til.

Men det var endringar frå besteforeldregenerasjonen min. Mine bestemødre hadde ikkje sertifikat. Kanskje var det naturleg utvikling for den generasjonen. I hestetransporten og sykkeltransporten si tid som dei igjen vaks opp med som barn, var det mest menn som var skysskarar. Når køyretøya vart oppdatert frå hestekraft til hestekrefter i motor var det naturleg at det vart mennene som tok sertifikatet. Arbeidsfordellinga i familie og lokalsamfunn gjorde dette naturleg.

Parallelt på heimefronten kom nye hjelpemiddel som skulle gjere arbeidsdagen enklare i hushaldninga, der kvinnene gjorde mest. Men for både menn og kvinner gjekk utviklinga framover med enklare hjelpemiddel på veg, arbeid og heim, til ho på siste halvdel av 1900-talet utjamna kva som var tradisjonelle kvinne og mannsroller.

Ei enkel skisse sjølvsagt. Men det ligg i vår kulturarv og tradisjon å likestille kvinner og menn. Gjer det ikkje?

Så kan eg bli overraska når eg høyrer at i enkelte miljø i Norge, med ulik nasjonalitetsbakgrunn og uten at dei veit om kvarandre, held familiens fedre på at jentene der i huset ikkje skal ha rett til å køyre bil? Og heller ikkje bestemme dette når dei har passert 18 år?

Samtalepartneren min er sjølv første generasjons innvandrar, men kjenner berre den norske kulturen i kvardagen. Ho fortel vidare. "Eg er i heimlandet mitt ein gong i året for å besøke slektningar. Alt eg som jente kan og ikkje kan i Norge er fordi det er slik det er i heimlandet mitt. Men det er ikkje slik der lenger. Jenter har lov til å køyre bil, dei kan spele fotball og gå med bukse. og mange kan og velje om dei vil bruke hijab eller ikkje når dei er vaksne. Så til og med mine foreldre vil lære meg familietradisjonar som ikkje lenger finst i heimlandet mitt. Dei trur at alt er slik det var då dei måtte flykte til Norge. Men det er meir slik Norge er i dag.".

Det kling i øyrene mine liknande historier frå norsk-amerikanarane som held på den norske kulturarven i sitt amerikanske heimland. Dei tar vare på minnene som foreldrene reiste frå, og språket.

Men kvardagen har gått vidare.

Skal kvinner nektast å lære å køyre bil i Norge? Nei, det ekskulderer. Det kan føre til at vi går glipp av enkeltpersonar som kan blomstre for seg sjølv, sine næraste og for samfunnet. Også for meg og andre som ikkje er direkte berørt.



Foto: J Bildøy JOVISJON

PS! Kvinnene som her er nemnt er ikkje frå Saudi-Arabia som er det einaste landet i verda der kvinner ved lov ikkje kan lære å køyre bil på eige initiativ.

"Hei!"

"Hei!"

Eg las eit innlegg i ei avis i går om ein som irriterte seg over at han ikkje kunne gå tur på fjellet uten at nokon sa Hei. Han ønskte seg fred og ro, og ville kome vekk frå folk og oppleve den frie natur. Det er naturleg at ein ønskjer å lytte til lydane av naturen, om ein ikkje har øyrepropper på. Likevel så er sansane fokusert på den rekreasjon avkobling i frisk luft kan gi.

Når eg gjekk ein tur på laurdag var det fleire som sa hei til meg før eg rakk å seie det først. Det er altså ganske vanleg å seie hei når vi treffast i naturen framleis. Enten vi kjenner folk eller ikkje. Men når vi treff dei i gatene i det vanlege by- elelr bygdemiljøet kan det vere lengre mellom hei frå dei same personane. Også frå meg, reknar eg med.

Likevel, kva skjer om vi sluttar å seie "Hei!"? Det står i NRK.no i dag ein artikkel om barn og unge som har angst. Dei er ikkje få, dei er mange. Dei gøymer seg i trange rom og opplever staden dei bur som utrygg. Den tryggaste plassen er på rommet sitt, og den tryggaste kommunikasjonen via digital kommunikasjon. Dei treng å bli sett.

Men dei treng meir enn å bli sett, dei treng å bli sagt "Hei" til. Men dei treng meir enn å bli sagt hei til, dei treng å høyre spørsmål som viser interesse for deira interesser, for deira valg til sosiale arena.

Og dei treng meir enn å bli spurt om sine interesser. Dei treng å bli gitt ein kopp te uforbeholden, å få invitasjon til andre rom og møteplassar, uforbeholden og som fritt val. Men dei treng og å høyre at vi kan vere uroa for nokre av vala dei gjer. På ein venleg måte, med eit kvifor. Slik at dei sjølv kan reflektere over det andre seier til dei, og kjenne seg fri og motivert til å følgje det opp. Kjenne seg i stand til å rette antennene sine utover og opne for inntrykk frå andre. Legge til side frykten og skammen sin ei stund, og kjenne på prøvesmaken av å stole på andre ein gong til.

Og kjenne at det lukkast!

Og forebygge at nok eit barn eller ungdom kjenner behov for å skru på musikken på full styrke, tenke på sin heimplass, og kjenne denne melodien hamre laus inn i kroppen som ei hjelp til å forebygge sjølvskading og dempe innebygd smerte: spotify:album:6Q4hHvGjhhvWqUUkd6ZCJO

Det krevst at vi tillater oss sjølv å ha tru på samtalen som verktøy. Lukke til :-)

Inkludering av dei "vekkgøymde".

Det finst ingen vekkgøymde i samfunnet vårt, tenker du kanskje. Det gjer det. Mange ulike grupper. Dei er ikkje plassert vekk, men er vekkgøymd fordi ingen kontaktar dei, helser på dei, sender sms til dei, eller "liker" dei på sosiale media.

 

Ein person ringer til eit telefonnummer: "Hei, eg har fått namnet ditt gjennom ei veninne. Du er dyktig på barn og unge, og eg lurer på om du kan besøke ein slektning av meg. Han er litt mykje åleine, og det er så dumt. For han er ein så oppvakt og kjekk ung mann, sosial og hyggeleg. Han har vore aktiv, men eg er ikkje heilt sikker no lenger. Eg skal fortelje kvifor......"

Ein person sit i alkoholrus og prater til ein bekjent: "Eg har ingen vener. Dei som er mine vener er berre mine vener når eg får trygd. Eg har leilighet, og dit kjem dei. Vi møtast, drikk, og forsvinn. Så er det slutt på pengane. Eg veit ikkje kor lenge eg har leigligheta. Det er ikkje lett."

Ein ungdom flytter til ein større stad til liv med hybel og student på høgskule. Det sosiale nettverket er ikkje lenger samla, og studenten skal finne sine eigne vener og møteplassar. Heime vart alle avtalar gjort via Snapchat, men då var dei i same område? Korleis finn eg ut kva som skjer i denne byen? Etter nokre månader grip studenten halmstrået og legg ut eit ope innlegg på Facebook: "VIl du bli vennen min?"

Ei gruppe støttespelarar for utviklingshemma sit og gler seg over all aktiviteten som skjer for og av dei utviklingshemma i bydelen. Dei som er primus motor blir løfta fram og skrytt av. Ein spør: "Det høyres ut som de snakkar om utviklingshemma som kan gå, snakke, gjere ting sjølv. Altså delta på sine premiss. Men kva med dei som sit i rullestol eller ikkje kan snakke sjølv? Kvar er dei?" Det blir stille i rommet. Så seier ei: "Eg har høyrt det bur ein i den blokka der, men eg har aldre sett han ute." Nokre andre nikker. Det er ei gruppe til som deltek lite.

------

Det er fantastisk å bu i Noreg. Vi har mykje, og vi får til mykje for å inkludere kvarandre. Det er ingen tvil om det. Både i det offentlege og private. Men samfunnet har endra seg dei siste generasjonar. Velferdssamfunnet har endra seg frå bygde- og bydelssamfunnet der vi i større grad kjente kvarandre, var opptatt av kvarandre, ringte på døra når vi ikkje hadde sett ein person på ei stund. Alle hadde nok med sitt eige strev, og kvardagen var vanskelegare for fleire. Men dei visste om kvarandre. Nokre grupper vart rett nok sett vekk for å ikkje føre skam over familie eller lokalsamfunn.

I dag treng vi å bli mint på at vi må sjå kvarandre. Det er ein ny type kultur som brer seg inn i vårt samfunn som enkelt kan kallast "ensomhetskulturen/kulturen av einsemd". Den når barn og unge, den når studentar, den når eldre når barn er flytta ut eller etablert sitt eige liv.Å sjå kvarandre er ikkje lenger det viktigaste.

Eg var på ein konferanse for det europeiske evangelisk-lutherske søndagsskulenettverket ELSA i Polen i 1997, der var det deltakarar frå fleire land. Mellom anna nokre unge ildsjeler frå Romania. Då dei såg alt materiellet som Norsk Søndagsskoleforbund (no: Søndagsskolen NORGE) presenterte, sa ei av dei: "Vi treng ikkje alt materiellet. Vi har kvarandre og er kreative saman. Det kostar lite, gjer det sosialt å vere søndagsskuleleiar".

Eg har hatt jamne kontaktpunkt i nettverket sidan. Og av og til stiller eg meg sjølv spørsmålet: Har vi kjøpt oss ut av vanen med å sjå kvarandre og vere til stades for kvarandre?

Eg deler gjerne spørsmålet vidare. For eg trur ikkje svaret er ja eller nei. Men kva er svaret på det neste spørsmålet: "Korleis kan vi løfte fram å sjå kvarandre i vår bygd og bydel slik at talet som kjenner seg vekkgøymde blir redusert: Vi har kvarandre og hjelper kvarandre, det kostar lite og er sosialt?

Historier om mobbing på nett!

Ei mininovelle:

Det er vanskeleg, brått er det meg det går utover. Eg trudde det var ein heilt vanleg skuledag som eg kunne gle meg til. Eg gjorde det. For det er så kjekt å gå på skulen! Vi er eit ganske stort miljø, men vi bryr oss om kvarandre. Eg syns han eine læraren vår fortalte om Røde Kors sitt arbeid for andre, og så om Redd Barna sitt, på ein slik måte at eg har lyst til å kanskje vere aktiv der når eg blir eldre. Eg kan bry meg litt. Men det var før det som skjedde i dag.

Det var så rart, eg kom inn på skuleplassen og helste som vanleg. Og dei som var på fotballbana helste som vanleg. Fortballbana er nærast porten inn til skuleplassen.eEg leita etter kameraten min, det var noko morosamt som hende i går kveld som eg måtte fortelle han. Eg hadde sendt ein snap til han med bilete. Men det er ikkje det same som å le saman med han face to face. Som vanleg screenshotta han det, det gjer han alltid. Men eg fann han ikkje med ein gong. Ser han i klasserommet, tenkte eg, og gjekk og prata med nokre andre. Eg går i 7.klasse og vi har lov å ha mobil i friminutta på skulen. No skulle det snart ringe inn, og så peip det i min. Med det same snudde dei andre seg og vendte ryggen til. Eg tenkte ikkje over det, før eg såg meldinga som stod der. "Det er nokon som har sendt ein dårleg spøk", sa eg. "Men han er nok sendt feil. Skal eg lese han opp?" Alle dei andre snudde seg samstundes og sa samla "Vi veit kva som står der, og det er til deg." Så gjekk dei.

Eg vart ståande att fullstendig overraska. Eg skjøna ingenting. Eg såg på meldinga og tenkte "Hæ!?". Så ringte det inn. Ein ny type spøk tenkte eg, i det klokka ringte inn. Eg gjekk inn i klasserommet, og merka at alle var annleis. Kva var det som skjedde? Var det noko eg ikkje hadde fått med meg? Seinare skjøna eg at det var det. Men eg fekk aldri vite kva det var. Men eg fekk vite kva som skjedde. Alt skjedde, og ingenting. Når skuledagen var slutt hadde eg framleis ikkje fått med kva som skjedde. Ingen ville fortelle noko heller. Eg fortalte det heime, og mor sa at det går nok over. Og eg tenkte at det gjer det. Eg prøvde å gjere lekser, men klarte ikkje å konsentrere meg om lesefaga. Så eg gjorde berre matten.

Då eg skrudde på pc-en for å logge inn på spelet der eg og nokre vener var på lag, kom det melding om at eg var kasta ut av laget. Då fekk eg ein dårleg magefølelse. Kvifor gjorde dei dette mot meg? Hadde eg gjort noko galt mot nokon? Ikkje så eg visste om. Kanskje var det ein feil i programmet. Eg restarta, men meldinga var der framleis. Eg var ikkje lenger ein del av laget. Og vi som hadde nådd så mange levels!

Det plinga i mobilen. Eg sjekka snappen med bilete av nokre pynta klassekameratar. "Kor e du?" Eg svarte at eg var heime. Men kor var dei? I det eg sendte svaret plinga det på nytt: "E'kje du i bursdagsselskap?" Så kom dei ein ny snapp "NEI, FOR DU E'KJE INVITERT, men det er resten av klassa!". Og så ein ny snapp frå alle jentene med trutmunn "Kos deg åleine uten oss". Eg la meg i senga. Eg var utvald. Nokon hadde foreslått det, og eg kunne ikkje gjere noko med det...... Eg sovna av utmatting nokre timar seinare.

---

Mor og far oppdaga etter nokre dagar at eg ikkje var ,meg sjølv. men eg sa at det var sikkert frukta eg fekk på skulen. Eg syns ho smakte litt rart.

---

Etter nokre veker sa mor at eg måtte sette meg ved kjøkkenbordet. Enten fortalte eg kva som var gale. Eller så måtte eg til legen. Eg såg ikkje frisk ut. Det var sant, eg sov ikkje særleg godt. Ingen i klassa helste på meg lenger. Eg var på ein måte isolert. Bestekameratane mine var iallefall ikkje det!!

---

Mor og far har krevd møte med klasseforstandar, rektor og dei andre foreldra i klassen. Dei fekk ikkje mykje forståing. Nokre sa at dei skulle snakke med sine barn, medan andre sa at slikt dreiv ikkje deira barn med. "Dei hadde ikkje så uforskamma ungar". Klasseforstandar og rektor sa at noko var det som plaga meg. Eg gjorde leksearbeidet mykje dårlegare, og var alltid trøytt. 

.---

Mor mista nattesøvnen, det vart ingen endring etter foreldremøtet. Far gjekk lenge oppe før han klarte å legge seg. han inviterte meg inn på stova til saft og snacks. "Det er betre å prøve å få vekk dei dystre tankane og opplevingane, for ei lita stund. Enn å streve med å få sove. Då sovnar vi kanskje raskare etterpå."  Det gjorde vi faktisk. Dette vart lyspunkt i det som var blitt kjempevanskeleg. Eg ville ikkje prate med mor, og ialleflall ikkje med far. Men dei stilte dei rette spørsmåla, og kjente at det var vanskeleg å vere tøff. Så eg fortalde. Og så begynte eg å gråte. Eg var overraska over at det kjentes godt, og ikkje pinleg. Men første gongen klarte eg ikkje å stoppe heller. Det var så vondt alt saman, så eg berre gråt. Trykket i kroppen forsvann på ein måte. Men det slutta ikkje på skulen.

----

Rektor kalla inn til nytt foreldremøte. Pliktig oppmøte med politi. "Vi har eit reglement og ei opplæringslov som seier at vi skal ta vare på den enkelte elev. Læringsmiljøet skal vere godt. Sidan vi ikkje har fått noko svar sidan sist foreldremøte har vi valgt å kalle inn politi". Mor og far kom heim og var letta, politiet hadde sagt kva prosedyrer som gjaldt vidare. Og i og med at politiet var kobla inn etter øsnkje frå rektor, måtte dei andre foreldra følge opp sine barn med spørsmål. Enten dei likte det eller ikkje. Kanskje det blir betre no, tenkte eg. Men det vart verre. Sjølv om eg ikkje hadde noko med å få inn politiet å gjere, lot klassa det gå ut over meg. Eg tenkte - dette går ikkje lenger.

---

Politiet har kalla alle elevar og foreldre inn til avhøyr. Det kom fram noko i ein samtale som gjorde at dei beslagla mobiltelefonane til alle i klassa. Min også. men rett før fekk eg ein snapp "SLETT ALT, ELLES......!!!"  Men det kunne eg ikkje. For mor hadde tatt over mobilen min for lenge sidan, for å vere sikker på at eg ikkje sletta bevis.

---

Mor og far har tatt meg ut av klassa, eigentleg ut av skulen. Sidan vi bur nært ein anna skule, skal eg flytte dit. Dei håper at eg får lyst til å gjere litt lekser, og få nokre nye vener før ungdomsskulen. Alle mine tidlegare klassekamerater og veninner har fått bot. Politiet sa også at hadde dei vore eldre kunne dei fått fengselsstraff, men eg veit ikkje meir enn det. Mor vakna i dag og var i betre humør enn på lenge. Ho laga vafler til frukost.Ho har hatt god tid i det siste, for ho har ikkje klart å gå på jobb. Kanskje ho vil prøve igjen i morgon, seier ho. Far og eg syns det er godt å ha saft og snacks-kveldar enno. Eg sov ganske godt etterpå. Det går greit på den nye skulen, men eg kjenner ein klump i magen heile tida. Eg veit ikkje kor lenge eg vil kjenne på klumpen.

------

 

 

Les mer i arkivet » April 2017 » Mars 2017 » Februar 2017
hits